छोटो कथा:- कात्रो
धनबहादुर बाजे अस्सी वर्ष काटिसकेका थिए। उनको शरीर कमजोर भइसकेको थियो, आँखाले पहिले जस्तो देख्दैनथ्यो, कानले पनि राम्ररी सुन्दैनथे। तर जीवनका अनुभवहरू भने उनको स्मृतिमा अझै ताजै थिए। गाउँको ठूलो पिपलको छायाँमुनि बसेर उनी प्रायः युवाहरूलाई जीवनका कुरा सुनाउँथे।
आज पनि उनी उही पिपलको छायाँमा बसेका थिए, वरिपरि केही युवकहरू भेला भएका थिए।
"बाजे, जीवनमा सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा के होला?" रमेशले सोध्यो।
धनबहादुरले लामो सास फेरे। उनका आँखामा विगतका धेरै वर्षहरू खेलिरहेका थिए। उनले मुस्कुराउदै चपाउँदै भने, "छोरा, जीवनभर मानिस धन कमाउन दौडधूप गर्छ। घर बनाउँछ, खेत-जग्गा जोड्छ, गहना संकलन गर्छ। तर अन्त्यमा तिनैमध्ये के साथ जान्छ?"
सबैले चुपचाप सुने।
"म तिमीहरूलाई एउटा सानो घटना सुनाउँछु।" बाजेले सुरु गरे।
"आजभन्दा तीस वर्ष अघि, मेरी पत्नी सुमित्रा गम्भीर बिरामी भइन्। घरमा जति उपचार गर्न सक्थें, गरें। धन, गहना बेचेर पनि बचाउने कोशिश गरें। तर केही लागेन। अन्ततः उनले यहीँ गाउँकै घाटमा अन्तिम सास फेरिन्। जब उनी चितामा लेटिरहेकी थिइन्, म नजिक गएर हेरेँ। उनले जीवनभर राम्रो लुगा लगाइन्, गहना लगाइन् , तर अन्त्यमा उनलाई केवल एउटा सेतो कात्रोमा बेरिएको देख्दा मेरो मन काँप्यो।"
बाजेको आँखामा आँसु टिलपिलायो। वरिपरिका सबै चुपचाप सुनिरहेका थिए।
"त्यही दिन मैले बुझेँ, मान्छेले जीवनभर कमाएको सम्पत्ति, जग्गा, घर, धन सबै यहीँ छोडेर जानुपर्छ। अन्त्यमा साथ जाने भनेको केवल एउटा कात्रो मात्र रहेछ।"
रमेशले गहिरो सास फेर्यो। "बाजे, त्यसपछि तपाईंको जीवनमा के परिवर्तन आयो?"
धनबहादुर मुस्कुराए। "त्यस घटनापछि मैले धनभन्दा सम्बन्धलाई, प्रेमलाई, सेवालाई बढी महत्त्व दिन थालेँ। नातागोतासँग राम्रो व्यवहार गर्न थालेँ, कसैलाई दुःख नदिने संकल्प लिएँ।"
सबै युवकहरू गम्भीर बने।
बाजेले फेरि थपे, "तिमीहरू अहिले जवान छौ। धन कमाउनु नराम्रो होइन। तर धनभन्दा ठूलो कुरा तिमीहरूको व्यवहार हो, असल कर्म हो, अरूसँग गर्ने माया र सहयोग हो। धन त यहीँ रहन्छ, तर तिमीले गरेको असल कर्मले अरूको मनमा सदैव बाँचिरहन्छ।"
रमेश र उसका साथीहरूले आज एक ठूलो शिक्षा पाए। त्यो दिनदेखि उनीहरूले आफ्नो जीवनमा धनभन्दा बढी सम्बन्ध, प्रेम, र सेवालाई महत्त्व दिन थाले।
किनकि अन्ततः, मान्छेले जीवनभर कमाएको केही पनि साथ लैजान सक्दैन—साथ जाने भनेको केवल एउटा कात्रो मात्र हो।
धन्यवाद
चञ्चल तिम्सिना खाम्दोङ थाङ्सिङ सिक्किम
Have a tip on this story?
WhatsApp Khabar Darjeeling at our channel or email nowanad@gmail.com. Your identity will be protected.
© 2026 Khabar Darjeeling
By Chanchal Timsina
All rights reserved. Content may not be reproduced without permission.